Η συγγραφέας Έλενα Αρτζανίδου στην "Karfitsa"

"Μυστικά και Ψέμματα" με την Έλενα Αρτζανίδου

http://ardjanidou.psichogios.gr/2010/11/m-karfitsa-free-press.html

Η συγγραφέας Έλενα Αρτζανίδου στη Ρόδο

http://ardjanidou.psichogios.gr/2010/08/blog-post_15.html

"Είμαστε σκανδαλωδώς όμοιοι"!

«Η γη είναι ένα μικρό πορτοκάλι. Αυτό που μας διαφοροποιεί από τους άλλους είναι ένα τίποτα, μια ψείρα, μια σκόνη. Οι άνθρωποι σ' όλα τα μήκη και τα πλάτη αδελφές ψυχές είναι, σταγόνες νερού είναι. Είμαστε σκανδαλωδώς όμοιοι. Αν γράψουμε κάτι για τον εαυτό μας με ειλικρίνεια, θα το επικυρώσει και ο Εσκιμώος». 

Σωτήρης Δημητρίου, συγγραφέας / "Τα ζύγια του προσώπου", εκδ. Πατάκης  

Ο Βαγγέλης Πλάκας παρουσιάζει το βιβλίο του

Οι εκδόσεις "Μπαρμπουνάκη" και ο Βαγγέλης Πλάκας σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου "Οι Αγωνίες της 'Μέσης Πολιτείας'" που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου και ώρα 19:00 στο Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΜ-Θ (Μορκεντάου 1 με Λεωφόρο Νίκης). Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι:
Θόδωρος Καράογλου, βουλευτής ΝΔ Β' Θεσσαλονίκης
Χάρης Τσιόκας, βουλευτής ΠΑΣΟΚ Β' Θεσσαλονίκης
Ανδρέας Γιαννακουδάκης, αντιπρύτανης ΑΠΘ
Δημήτρης Βασιλειάδης, πολιτικός αναλυτής
Θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Αντώνης Οραήλογλου.

Book Press: ένα νέο περιοδικό για τον πολιτισμό

Από τον φίλο και συνάδελφο Κώστα Κατσουλάρη -συγγραφέα επίσης- λάβαμε ένα ευχάριστο νέο για το χώρο του Τύπου, σχετικά με την έκδοση ενός καινούριου περιοδικού για τον πολιτισμό και ιδίως για το βιβλίο. Καλή επιτυχία!


Η ανάγνωση είναι παιχνίδι. Η γραφή επίσης. Δυο όψεις ενός νομίσματος που αγοράζουμε ακριβά και πουλάμε φτηνά – γιατί όχι και δωρεάν; Εν μέσω κρίσης αποφασίσαμε να ρισκάρουμε φήμη και πελατεία σε ένα νέο free press για το βιβλίο (plus εικαστικά, σινεμά, κ.ά.). Το κλίμα αποδείχτηκε ευνοϊκότερο απ’ ό,τι περιμέναμε.
Εντάξει, θα το κάναμε ούτως ή άλλως: Από κεκτημένη ταχύτητα, από πείσμα, από πίστη, από απόθεμα ενέργειας... Ωστόσο, σου δίνει φτερά να ακούς τους αναγνώστες στους οποίους απευθύνεσαι, καθώς και τους ανθρώπους της αγοράς στην οποία απευθύνεσαι (κοινό μυστικό: τα free press επιβιώνουν από τη διαφήμιση) να σε ενθαρρύνουν εμπράκτως.

Η ανάγνωση είναι ελεύθερος, προσωπικός χρόνος, ένα δώρο προς τον εαυτό μας. Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε κάποια στιγμή στη ζωή μας συνεπαρθεί από ένα βιβλίο ιστορίας, έχουμε αισθανθεί τις βεβαιότητές μας να τρίζουν από ένα καλό δοκίμιο, νιώσαμε την ανατρεπτική και παρηγορητική δύναμη της μεγάλης αφήγησης. Την παραμυθία της. Άλλος για να ξεχαστεί, άλλος για να θυμηθεί. Άλλος και για τα δυο ταυτοχρόνως.
Με δυο λόγια: Φιλοδοξία μας –πέρα από την αυτονόητη, δηλαδή να αρέσουμε σ’ εσάς που αγαπάτε τα βιβλία, που γνωρίζετε τις κατά μόνας ηδονές της ανάγνωσης–, είναι να απευθυνθούμε σε αυτούς, κυρίως νεότερους, που μας κοιτάνε στραβά. Δύσπιστα. Που τους έχουν πει και συνεχίζουν να τους λένε με κάθε τρόπο ότι η ανάγνωση βιβλίων είναι σκέτη βαρεμάρα. Και να τους πούμε: Παιδιά, σας έχουν κοροϊδέψει. Δεν ξέρετε τι χάνετε! Εκεί έξω, στα μικρά, μεγάλα ή ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, υπάρχει ένα βιβλίο που μπορεί να σας αλλάξει τη ζωή, κι άλλα χίλια που μπορούν να σας την κάνουν καλύτερη.
Το βιβλίο είναι παιχνίδι. Ελάτε να παίξουμε.

Κώστας Κατσουλάρης

ΥΓ. Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα. Το πρώτο φύλλο της Book Press είναι εδώ. Από φθινόπωρο θα είμαστε κοντά σας σε τακτική βάση, κάθε ιδέα καλοδεχούμενη.



BOOK PRESS
Κλεομένους 37-39
10676 Αθήνα
T + F: 2107216376
info@bookpress.gr
www.bookpress.gr

6η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Οι ενστάσεις, οι εντάσεις και το μεγάλο στοίχημα

Πως στήθηκε το κορυφαίο event του βιβλίου στη χώρα μας- Οι πρώτες αντιδράσεις, τα εμπόδια και η στάση της πόλης- Οι κριτικές, οι γκρίνιες και οι μεγάλες αλήθειες

Η γενική αίσθηση είναι ότι εκτός από πέντε – έξι εκδότες οι υπόλοιποι δεν έχουν κατορθώσει να αξιοποιήσουν τη διεθνή εμπειρία που τους προσφέρει η ΔΕΒΘ


Μπορεί να αμφισβητείται εάν η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου (που φέτος έχει και βόλτα στο Άγιον Όρος για τους προσκεκλημένους με «χορηγία» της Αγιορετικής Εστίας) κέρδισε το μεγάλο στοίχημα, δηλαδή να γίνει ένας τόπος επαγγελματικών ζυμώσεων με τη συμμετοχή σημαντικών ξένων παραγόντων του βιβλίου –διακίνησης ή έστω διαπραγμάτευσης πνευματικών δικαιωμάτων, μια εμπορική δηλαδή έκθεση. Ούτως ή άλλως, ούτε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου ούτε οι εκδότες έδωσαν ποτέ στοιχεία που να δείχνουν τέτοιου είδους κινητικότητα. Βέβαια, το ΕΚΕΒΙ μπορεί να επικαλείται με το δίκιο του ότι ο ρόλος του είναι να διαμορφώσει περιβάλλον τέτοιο που να ευνοεί την ουσία της Έκθεσης και να βοηθάει τους εκδότες να προωθούν την «πραμάτεια» τους, δηλαδή το πνευματικό προϊόν του βιβλίου. Οι εκδότες όμως; Η γενική αίσθηση είναι ότι εκτός από πέντε – έξι οι υπόλοιποι δεν έχουν κατορθώσει να «επιμορφωθούν» από τη διεθνή εμπειρία που τους προσφέρει η ΔΕΒΘ, δεν έχουν κατορθώσει να προσαρμοστούν στα ευρωπαϊκά δεδομένα παρά το ότι η χώρα μας έχει έρθει κοντά στις νέες πραγματικότητες εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια.

Το event είναι… γεγονός!Το σίγουρο είναι ότι από την δεύτερη κιόλας διοργάνωση –ως πρώτη μετράει εκείνη του 2004 οπότε είχε παραληφθεί… «καμμένη γη»- η ΔΕΒΘ κατόρθωσε να γίνει event με τα όλα του, τα χρήσιμά του, τα κοσμικά του, ένας τόπος όπου μπορείς να συναντήσεις από κοντά τους αγαπημένους σου συγγραφείς, τους συγγραφείς σταρ, γνωστούς δημοσιογράφους, κανέναν υπουργό κλπ. Ένα event για τους συγγραφείς, για τους εκδότες, για τους αναγνώστες, για τη χώρα, για την πόλη. Μια πόλη που δυσκολεύτηκε πολύ για να «αγκαλιάσει» αυτή τη διοργάνωση.
Αρχικά αντιμετωπίστηκε από την συνδιοργανώτρια HELEXPO μάλλον ως μια ακόμη κλαδική έκθεση, όπως π.χ. εκείνη που διαπραγματεύεται γεωργικά εργαλεία, έπιπλα κήπου ή συστήματα πληροφορικής. Οι κόντρες για την πρωτοκαθεδρία δεν έλειψαν σε μια διοργάνωση που αναγκαστικά δεν είναι μόνο εμπορική, αλλά και βαθιά πνευματική και πολιτιστική.

Η στάση της πόληςΗ Κατρίν Βελισσάρη, που μόλις είχε αναλάβει καθήκοντα, βρήκε μπροστά της πολλά εμπόδια. Οι τοπικές αρχές αδυνατούσαν να αντιληφθούν τη διάσταση του εγχειρήματος, ακόμη και ως προς την πρακτική του πλευρά –τόνωση της ξενοδοχειακής κίνησης, των χώρων εστίασης, της αγοράς εν γένει της πόλης- με αποτέλεσμα η βοήθεια να είναι πενιχρή ή ακόμη και να τίθενται εμπόδια. Οι περισσότεροι δεν μπορούν να την αντιληφθούν ούτε και σήμερα παρόλο που η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου έγινε το νο2 πολιτιστικό γεγονός και όντως θεσμός της Θεσσαλονίκης μετά το Φεστιβάλ Κινηματογράφου –εξάλλου η ΔΕΒΘ μπορεί να φέρνει κόσμο στη Θεσσαλονίκη και να τη βγάζει από το καβούκι της, όμως δεν φέρνει ψήφους στα στενά μυαλά της μιζερούπολης. Άγνοια και ιδιοτέλειες δημιούργησαν αμέσως τον αντίπαλο πόλο στο μπαρμπουνάκειο φεστιβάλ βιβλίου του Λευκού Πύργου, που καμία σχέση δεν έχει με το ύφος και τους στόχους της ΔΕΒΘ –«κάθε σοβαρή έκθεση βιβλίου έχει και το ανάλογο παζάρι βιβλίου» έλεγε στο «Κεντρί» συγγραφέας που εδώ και δέκα χρόνια επισκέπτεται την Έκθεση της Φρανκφούρτης και άλλες μεγάλες εκθέσεις.
Το να δημιουργήσεις ένα event πρώτης κλάσης δεν είναι εύκολο πράγμα. Και μάλιστα ένα ειδικό event όπως αυτό που έχει να κάνει με το χώρο του βιβλίου. Δεν είναι εύκολο να προσελκύεις 35 Γερμανούς εκδότες, σε εποχή μάλιστα «οικονομικής κρίσης», και 11 συγγραφείς από τη ευρωπαϊκή μεγάλη δύναμη. Ούτε, όπως πέρυσι, τους Γάλλους. Ή το 2010 με τους Κινέζους και το 2011 με τους Ιταλούς. Είναι μαγκιά να μπαίνεις από τη δεύτερη χρονιά στο κλαμπ των 25 κορυφαίων εκθέσεων βιβλίου στον κόσμο και φέρνεις στη Θεσσαλονίκη προσωπικότητες όπως ο Peter Weidhaas, πρόεδρος του «Δικτύου των 25 διεθνών εκθέσεων βιβλίου» και διευθυντές έξι κορυφαίων διοργανώσεων. Εδώ, στην συγκεντρωτική Ελλάδα, δεν είναι καθόλου εύκολο να φέρνεις στη Θεσσαλονίκη 90 συγγραφείς από την Αθήνα -και πόσους ακόμη με δικά τους έξοδα- αλλά και το σύνολο σχεδόν του εκδοτικού κόσμου της χώρας κι ας φωνάζουν ακόμη οι «μεγάλοι» να πάει η ΔΕΒΘ στην Αθήνα.

Οι ενστάσειςΤα πράγματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αισιόδοξα για τη βιβλιαγορά σε σχέση με τη ΔΕΒΘ. Ενστάσεις υπάρχουν, κριτικές ακούγονται από κάποιες πλευρές όπως π.χ. για ασθενή συμμετοχή της Θεσσαλονίκης σε όλα τα επίπεδα, για απουσία βορειοελλαδιτών συγγραφέων από τη ΔΕΒΘ, για λειτουργία «κάστας», για δημιουργία ελεγχόμενου «σταρ σύστεμ» στο χώρο του βιβλίου, γκρίνιες για την πρώτη συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα, για την πρωτολογία του Χάουαρντ Ζιν στην Αθήνα και τη δευτερολογία στη Θεσσαλονίνη κ.ά. Αυτά, όμως, μοιάζουν παρωνυχίδες –μερικά ως επιχειρήματα δεν αντέχουν καν σε κριτική - μπροστά στο event που κέρδισε η Θεσσαλονίκη, η οποία καλείται να βρει τους διαδρόμους εκείνους που θα την βάλουν δυναμικά στο παιχνίδι, όχι μόνο συλλογικά (θεσμικά) αλλά και ατομικά (όσον αφορά συγγραφείς, εκδότες κ.ά.).

Όχι πανικός!
Όσο για τη φετινή διοργάνωση, έχει επιλεγεί η θεματική ενότητα «Βιβλίο και Ιστορία» με ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω και της πρόσφατης αναζωπύρωσης της συζήτησης με αφορμή το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού. Επίσης, τιμώμενη χώρα είναι η Γερμανία και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να εντρυφήσουν στην γερμανική πραγματικότητα όσον αφορά το βιβλίο, ενώ η συμπλήρωση 20 χρόνων από την πτώση του τείχους του Βερολίνου θα απασχολήσει πάνελ και συμμετέχοντες. Το Ινστιτούτο Γκαίτε Θεσσαλονίκης φρόντισε για το πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα της τιμώμενης χώρας. Η παιδική γωνιά είναι πάντοτε ενδιαφέρουσα –από τα «στάνταρ» της ΔΕΒΘ- με ρόλο ιδιαίτερα αυξημένο αφού συμβάλλει όσο τίποτε άλλο στην βιβλιοφιλία από την παιδική ηλικία. Η συζήτηση με θέμα «Το πρόγραμμα ψηφιοποίησης της Google και οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων και Ελλήνων εκδοτών & συγγραφέων», ένα καυτό θέμα που ανάβει φωτιές στον κόσμο του βιβλίου αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τον εκπρόσωπο της Google Ευρώπης Santiago de la Mora να δίνει εξηγήσεις. Καλό, πάντως, είναι να μην μας πιάνει πανικός από τον πληθωρισμό των εκδηλώσεων, κυρίου και παράλληλου προγράμματος. Ας μην ξεχνάμε ότι μπορεί για τους επαγγελματίες του βιβλίου η ΔΕΒΘ να σημαίνει δουλειά, για τους αναγνώστες όμως και τους βιβλιόφιλους είναι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα βόλτα!


ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙΑΣ ΔΕΒΘ: Πέμπτη 15:00 – 21:00, Παρασκευή και Κυριακή 10:00 - 21:00, Σάββατο: 10:00 - 22:00 στα περίπτερα 13-15 της HELEXPO. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. Αναλυτικές πληροφορίες για το πρόγραμμα εκδηλώσεων της 6ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης θα βρείτε στον κόμβο: www.thessalonikibookfair.com

Αγορά του βιβλίου: Δεν φοβόμαστε το ίντερνετ

Η ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Δύο επιφανείς βιβλιοπώλες και δύο άνθρωποι της αγοράς του βιβλίου, σχολιάζουν την έρευνα της εταιρείας Interview που διεξήχθη στο Φεστιβάλ Βιβλίου του Λευκού Πύργου

«Μπορεί να χάνουμε ένα 10% από τις αλυσίδες βιβλίου αλλά επιστρέφει με την προβολή που κάνουν στο βιβλίο. Θεωρώ ότι κάνουν καλό»
ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ


Του ΓΙΑΝΝΗ Θ. ΚΕΣΣΟΠΟΥΛΟΥ

«Όπου διαμορφώνονται πυρήνες προβολής και πώλησης είναι καλό. Τα βιβλία έχουν ανάγκη από υποστήριξη» δηλώνει στο «Κεντρί» ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εκδοτών Βόρειας Ελλάδας (ΣΕΚΒΕ) Γιώργος Μαραντέλος, λίγα χρόνια αφού αλυσίδες πώλησης βιβλίων και σούπερ μάρκετ μπήκαν στην αγορά. Ο φόβος ότι θα κερδίσουν μεγάλο μερίδιο αγοράς τότε είχε οδηγήσει σε «πολεμικές» δηλώσεις και επιχειρηματικές ενέργειες με στόχο να ανακόψουν τη διαφαινόμενη νέα τάση. Ωστόσο, φαίνεται ότι η ισορροπία έχει ήδη επέλθει και οι επιχειρηματίες του βιβλίου αντιμετωπίζουν πια με άλλη ματιά τη νέα κατάσταση.
Σύμφωνα με έρευνα της εταιρίας Interview για λογαριασμό του ΣΕΚΒΕ για το έτος 2008, στο ερώτημα «από πού αγοράζετε κυρίως βιβλία;» 40,3% απαντά από τα μεγάλα βιβλιοπωλεία – αλυσίδες, 3% περισσότεροι απ’ ό,τι το 2007. Τα μικρά βιβλιοπωλεία εμφανίζουν σταθερότητα στο 17,2%, ενώ τα βιβλιοπωλεία της γειτονιάς παρουσιάζουν αύξηση από 15,3% στο 21,6%. Σε χαμηλό ποσοστό κινείται η διαδικτυακή αγορά (4,6%) ενώ η αγορά βιβλίων από εκθέσεις εμφανίζουν πτώση περίπου 5%.
«Δεν έχουμε πληγεί ιδιαίτερα από τα βιβλιοπωλεία – σούπερ μάρκετ. Σίγουρα έχουν πάρει ένα κομμάτι. Μοιράζονται την πίτα. Δεν δημιουργούν νέους αναγνώστες. Παίζει ρόλο η ψυχική επαφή με τους πελάτες» λέει ο Γιώργος Μπαρμπουνάκης, ιδιοκτήτης των ομώνυμων βιβλιοπωλείων. «Φαντάζομαι ότι όταν ανοίξει το πολυβιβλιοπωλείο στην Τσιμισκή (σ.σ. στην υπό ανακαίνιση Στοά Χιρς ) θα επηρεάσει εμάς αλλά όχι τα βιβλιοπωλεία της γειτονιάς, που δεν θα δεχθούν τόσους κλυδωνισμούς».
«Η ζημία που δημιουργείται αφορά σε σημαντικό ποσοστό στα βιβλία μπεστ σέλλερ. Δεν είναι βιβλιοπωλεία αυτά που λειτουργούν σ’ αυτά τα πολυκαταστήματα. Από την άλλη μεριά, όπως ισχυριζόμαστε ότι το φεστιβάλ βιβλίου προωθεί την ιδέα του βιβλίου, αναλόγως μπορεί να πούμε και γι’ αυτά τα καταστήματα. Μπορεί να χάνουμε ένα 10% αλλά επιστρέφει με την προβολή που κάνουν στο βιβλίο. Θεωρώ ότι κάνουν καλό» απαντά ο Αντώνης Μαλλιάρης, ιδιοκτήτης των βιβλιοπωλείων Μαλλιάρης - Παιδεία.
Στα ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας περιλαμβάνεται το εύρημα ότι το 72,7% των ερωτηθέντων που «ψωνίζουν» βιβλία από μεγάλα βιβλιοπωλεία – αλυσίδες είναι από 56-65 ετών. «Είναι αναγνώστες με δομημένο σκεπτικό. Βρίσκουν πολύ περισσότερους τίτλους. Στο μικρό βιβλιοπωλείο γνωρίζουν ότι θα υπάρχουν δύο επισκέψεις. Μία για να το παραγγείλει και μία για να το πάρει» τονίζει ο Γ. Μαραντέλος.
Αν και σύμφωνα με την έρευνα οι πωλήσεις μέσω των πλασιέ βιβλίων εκμηδενίζονται, ο πλασιέ Γιώργος Νταής διαφωνεί: «Δεν πιστεύω ότι οι πλασιέ βιβλίων θα εξαφανιστούν. Το αντίθετο. Αν κάποιος πωλητής δουλεύει, πολύ δύσκολα θα έχει κάποια πτώση. Πλεονεκτήματα είναι ο χρόνος, η προσωπική επαφή, η σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη».

Το ίντερνετ δεν είναι πρόβλημα για το βιβλίο
Με την είσοδο του νέου αιώνα, είχε ήδη αρχίσει να εκφράζεται σε διεθνές επίπεδο ο προβληματισμός για την είσοδο του ίντερνετ στην βιομηχανία και στην αγορά του βιβλίου. Σύμφωνα με την έρευνα, το ίντερνετ προς το παρόν διατηρεί πολύ μικρό μερίδιο στη αγορά.
«Η συζήτηση για τη σχέση βιβλίου και νέων τεχνολογιών συνεχίζει να υπάρχει» λέει ο Γ. Μπαρμπουνάκης. «Εγκυκλοπαίδειες ή εκπαιδευτικά βιβλία ήδη έχουν πληγεί καίρια, αλλά η λογοτεχνία δε νομίζω ότι ποτέ θα μπορέσει να διαβαστεί σε έναν Η/Υ» συμπληρώνει.
Μαζί του συμφωνεί και ο Γ. Μαραντέλος. ««Αν ονομάσουμε την παραγωγή του βιβλίου ως βιομηχανία, τότε μπορούμε να πούμε ότι δεν έχει χτυπηθεί το βιβλίο τόσο πολύ όσο η μουσική και το σινεμά. Προς το παρόν, ίντερνετ και βιβλίο αλληλοτροφοδοτούνται. Δεν διαβάζει κανείς με τις ώρες από το ίντερνετ» λέει στο «Κ».
Πιο επιθετικός εμφανίζεται ο Αντ. Μαλλιάρης, ο οποίος συνηθίζει εδώ και πολλά χρόνια να εκφράζει δημόσια τις απόψεις του για το χώρο του βιβλίου. «Το ίντερνετ κάνει ζημιά στα λεξικά και στις εγκυκλοπαίδειες (οδηγοί και εκπαιδευτικά) όπου είχαμε στο "άνθιση στη δεκαετία του ’90 και τώρα έχουμε περιοριστεί στο 5% που πωλούσαμε στη δεκαετία του ’80» λέει στο «Κ». «Η μεγάλη απειλή που δέχεται σήμερα το βιβλίο δεν είναι το ίντερνετ. Είναι οι κακές εκδόσεις και οι κακές επανεκδόσεις μέσω των εφημερίδων. Αυτό που θεωρούν κάποιοι ότι ανοίγει και διευρύνει το αναγνωστικό κοινό κάνει ζημιά γιατί οι αναγνώστες απογοητεύονται μετά δεν μπαίνουν και στο βιβλιοπωλείο» τονίζει.
Ο κ. Μαλλιάρης προχωρά ακόμη περισσότερο, κάνοντας συλλογική αυτοκριτική: «Για τα e-books φταίμε γιατί μέσα στα καταστήματά μας δεν έχουμε οργανωμένα τέτοια τμήματα για να εξυπηρετούμε τον κόσμο και καταφεύγει αλλού».

Διαβάζουμε το μισό απ’ ό,τι στη Γερμανία
Ένα από στοιχεία που προκάλεσαν συζητήσεις είναι η απάντηση στο ερώτημα «πόσα βιβλία διαβάσατε τον τελευταίο χρόνο;». Σύμφωνα με την έρευνα το… 47,1% εμφανίζεται να διαβάζει τουλάχιστον 1 έως 5 βιβλία το χρόνο! Ας μην μιλήσουμε για τα υπόλοιπα ποσοστά… Είναι προφανές ότι η έρευνα έγινε μέσα στο χώρο του Φεστιβάλ Βιβλίου, λέει ο Γ. Μαραντέλος γι’ αυτό δίνει τόσο υψηλά ποσοστά.
«Εάν πάω και κάνω μια έρευνα έξω από τα γραφεία του ΠΑΣΟΚ και κάνω ένα γκάλοπ τι αποτελέσματα θα έχω; Ρωτήθηκαν αναγνώστες, δεν έγινε μια έρευνα συστηματική. Στην Ελλάδα έχουμε αναγνώστες σε ποσοστό 50% περίπου σε σχέση με τις προηγμένες χώρες όπως η Γερμανία και οι άλλες βόρειες χώρες. Αυτοί στο 6% εμείς στο 3% για 20 βιβλία και πάνω» ισχυρίζεται ο Αντ. Μαλλιάρης. «Πιστεύω ότι είναι πάνω από το 50% όσοι δεν διαβάζουν ούτε ένα βιβλίο!» λέει ο Γ. Μπαρμπουνάκης.

Αισιοδοξείτε; Έτσι κι έτσι…
Στο γενικό ερώτημα «πόσο αισιόδοξος είστε για το μέλλον του βιβλίου;», το ποσοστό που δίνει η έρευνα είναι 55,8% (πολύ / αρκετά), ενώ ένα 43,7% απαντά λίγο / καθόλου. Ωστόσο, οι άνθρωποι της αγοράς του βιβλίου στη Θεσσαλονίκη αισιοδοξούν. «Μικρό είναι το ποσοστό της αισιοδοξίας» λέει ο Γ. Μαραντέλος. Ανάλογη άποψη έχει και ο Γ. Μπαρμπουνάκης, ενώ πιο επιφυλακτικός είναι ο Αντώνης Μαλλιάρης. Προφανώς, έχει στο νου του την δύσκολη οικονομική συγκυρία, η οποία μπορεί να αντανακλά ήδη στις λιανικές πωλήσεις όμως κανείς δεν ξέρει τις επιπτώσεις στην ευρύτερη «βιομηχανία» του βιβλίου.

Για τον Γ. Πολυράκη στον Ιανό

Διαβάζοντας το βιβλίο ήταν σα να βλέπω ταινία του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Ένα βιβλίο που μου μοιάζει με «σκίτσο» του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με λίγες καθαρές και πολλές υπαινικτικές γραμμές. Με μάχη της Κρήτης, με διαφυγή, με μπλόκα, με αντικατασκοπεία, με στρατιωτικό νοσοκομείο, με την ταλαιπωρία της μάχης, με σαμποτέρ και υποβρύχια –πρωταγωνιστές τα υποβρύχια.
Με το μυθιστόρημα «Οι αετοί πεθαίνουν ελεύθεροι» ο Γιώργος Πολυράκης επιστρέφει στην πατρίδα του την Κρήτη. Η κρητική διάλεκτος κατέχει μεγάλο μερίδιο στο κείμενο, ενώ ο χώρος δράσης σε μεγάλο ποσοστό είναι η Κρήτη η λεβεντογέννα. Τοπωνύμια, φαράγγια, σπηλιές, πελάγη, συνήθειες, φαγητά, κύρια ονόματα μας ταξιδεύουν στην Κρήτη.
Δύο οι κεντρικοί ήρωες και πολλοί οι σημαντικοί δεύτεροι ρόλοι, σε μια ιστορία «πολεμική», με κυρίαρχο το ρόλο των κατασκόπων, των στρατιωτών, των ανταρτών, αλλά πάνω απ’ όλα της ανθρωπιάς και του έρωτα. Άρης – Έρρικα, Αντώνης – Έλντα, Πάνος – Βασιλική και άλλοι ακόμη που δεν τους καταγράφω. Ιστορίες αγάπης σε περιβάλλον φρίκης. Δηλαδή, η ζωή που πάντοτε συνεχίζεται… Σε πέντε μόλις σειρές όπου ο συγγραφέας αποδεικνύει την ταυτότητά του συμπυκνώνοντας με πολύ όμορφο και εύστοχο τρόπο την τραγικότητα και το μεγαλείο της ζωής μέσα από την δύναμη της φύσης. Η ηρωίδα Έρρικα είναι κρατούμενη στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και γράφει ο Πολυράκης: «…η Έρρικα σκέφτηκε πως και πέρυσι και πρόπερσι η άνοιξη είχε έρθει με τα λουλούδια και τα χελιδόνια, όπως έρχεται πάντα, αδιάφορη για τον πόλεμο, την πείνα, τα βασανιστήρια, τον μαύρο καπνό που σήμαινε θάνατο, αδιάφορη για την απογοήτευση ή την όποια ελπίδα».
Είναι ένα βιβλίο που κατά τη γνώμη μου αναδεικνύει σε μεγαλύτερο ίσως βαθμό από τα προηγούμενα την αφηγηματική δεινότητα του Γιώργου Πολυράκη, η οποία γίνεται με «πράξεις» όπως στο θέατρο. Και το βιβλίο μοιάζει με πολύπρακτο: Ο Άρης Παπαδάκης, η Έρρικα Ρόζενμπεργκ, το ταξίδι στην Αγγλία, η διαφυγή, το ναυάγιο, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης κλπ.
Χαρακτηριστικό στοιχείο η παράθεση αυτούσιων ιστορικών στοιχείων και πληροφοριών που όμως δεν είναι απλό συμπλήρωμα. Πάντοτε αποδίδουν την περιρρέουσα πολιτική και στρατιωτική ατμόσφαιρα της ιστορίας και συχνά παίρνουν μέρος στο σενάριο του βιβλίου περιγράφοντας λιγότερο γνωστά «στιγμιότυπα» της Ιστορίας. Π.χ. η ιστορία του στρατιώτη Κώστα Κουκίδη του πρώτου ήρωα της ελληνικής εθνικής αντίστασης, του εύζωνα που αναγκάστηκε να υποστείλει την ελληνική σημαία από την Ακρόπολη υπό την απειλή των Ναζί και στη συνέχεια τυλίχτηκε με αυτήν και πήδησε από τον Ιερό Βράχο. Ένα παράδειγμα ελάχιστα γνωστό στην κοινή γνώμη σήμερα. Ή οι διαφημίσεις υποκαταστάτων των ειδών πρώτης ανάγκης που εμφανίστηκαν στις δύσκολες μέρες της γερμανικής Κατοχής, όπως οι ταμπλέτες τοματόσουπας ή ο αντισάπων. Ή το επεισοδιακό φλερτ μεταξύ του βασιλιά της Αιγύπτου Φαρούκ και της τότε πριγκίπισσας της Ελλάδας Φρειδερίκης. Ή η αλληλογραφία Τσώρτσιλ – Μοντγκόμερι ενόψει της κομβικής μάχης της Αιγύπτου εναντίον των πάντσερ του Ρόμελ. Και άλλα πολλά. Εδώ θα πρέπει να πω ότι ο καλός συγγραφέας διαβάζει πολύ και ο Γ. Πολυράκης εκτός από τη φαντασία του έχει και πηγές και παραθέτει τη βιβλιογραφία στο τέλος του μυθιστορήματος.
Θέτει και κάποια ζητήματα τα οποία είναι ακόμη και σήμερα επίκαιρα, όπως οι άταφοι πολεμιστές του ’40 στο αλβανικό μέτωπο, αλλά και διαχρονικά όπως οι Εφιάλτες, η σχέση του πατέρα με τα παιδιά του κ.ά.
Ιδιαίτερο βάρος δίνει ο συγγραφέας στην υπόθεση «στρατόπεδα συγκέντρωσης». Χρησιμοποιεί κλασικές μαρτυρίες μέχρι πολύ σκληρές εικόνες και αναπαράγει προβληματισμούς των ανθρώπων που έζησαν και επέζησαν των στρατοπέδων συγκέντρωσης, αποθεώνοντας το στοιχείο της ανθρωπιάς στην καθημερινή ζωή μας. «Δεν πρέπει να ξεχάσω. Τίποτα απ’ όσα ζω εδώ δεν πρέπει να σβήσει από τη θύμησή μου…» λέει κάπου η ηρωίδα.
Ένα στοιχείο που κάνει τον Πολυράκη εξαιρετικά αγαπητό συγγραφέα, γενικό και πέρα από γράμματα και λέξεις, είναι ότι με τα κείμενά του, με τα μυθιστορήματά του προβάλλει αξίες και αρχές που στον σύγχρονο κόσμο αμφισβητούνται: οικογένεια, φιλία, φιλοπατρία, ανθρωπισμός. Δίνει το σύνθημα δηλαδή για επιστροφή στις αξίες, σ’ αυτές που συγκροτούν την ταυτότητα του λαού μας, πέρα από ιδεολογίες και πολιτικές προτιμήσεις.

Ο Γιώργος Πολυράκης στον Ιανό

Την Τρίτη 18 Νοεμβρίου 2008, στις 8:00 το βράδυ, στον ΙΑΝΟ (Αριστοτέλους 7) ο Γιώργος Πολυράκης παρουσιάζει το βιβλίο του «Οι αετοί πεθαίνουν ελεύθεροι», εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ. Θα μιλήσει ο Γιάννης Κεσσόπουλος, δημοσιογράφος, και η Καίτη Χατζοπούλου-Κατίκου, μέλος της λέσχης ανάγνωσης της ΧΕΝ κέντρου και της ομάδας "Ομιλείτε Ελληνικά". Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει ο ηθοποιός Αυγουστίνος Ρεμούνδος. Οι μουσικοί Κώστας Καλλέργης και Γιάννης Σκουλάς θα πλαισιώσουν την εκδήλωση με λύρα και λαούτο, ενώ θα προβληθούν αποσπάσματα από την ταινία "Η μάχη της Κρήτης" του Βασίλη Γεωργιάδη (1970).

Τον Μάιο του 1941, μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς, ο ίλαρχος Άρης Παπαδάκης και η αγαπημένη του, Έρρικα Ρόζενμπεργκ, ακολουθούν την ελληνική βασιλική οικογένεια και τον πρωθυπουργό στην Αίγυπτο και κατόπιν στη Νότιο Αφρική. Όμως, οι άνεμοι του πολέμου χωρίζουν το ζευγάρι, φέρνοντας την Έρρικα στην Αγγλία, μπλεγμένη σε μιαν απίστευτη όσο κι επικίνδυνη ιστορία κατασκοπίας που δεν της αφήνει καμία οδό διαφυγής, και τον Άρη στην αδούλωτη πατρίδα του, την Κρήτη, όπου έρχεται αντιμέτωπος με έναν αδίστακτο Γερμανό επιστήμονα. Σε μια Ευρώπη όπου κυριαρχούν η ισοπεδωτική βία και ο όλεθρος του πολέμου, η φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης και η διεστραμμένη μισαλλοδοξία των ναζί, οι δυο νέοι θα χάσουν ο ένας τα ίχνη του άλλου, θα δουν τις μοίρες τους να διασταυρώνονται με τις μοίρες άλλων ανθρώπων παρασυρμένων στη δίνη του πολέμου, και θα αγωνιστούν με πάθος για τη ζωή και την ελευθερία τους. Στις περιπέτειές τους θα τους συνοδεύει πάντοτε άσβηστη η ελπίδα ότι το τέλος του πολέμου θα σημάνει και την αρχή μιας καινούργιας κοινής ζωής για τους δυο τους. Ένα μυθιστόρημα όπου ζωντανεύει ένας ανελέητος κόσμος από κατασκόπους, πλεκτάνες και αδίστακτους βασανιστές, μα και μια ακατανίκητη αγάπη. Μια αγάπη που αντέχει στις θύελλες και που περιβάλλεται από ένα φωτοστέφανο πίστης σε ό,τι σημαίνει η λέξη άνθρωπος.

Ο Γιώργος Πολυράκης γεννήθηκε στα Σφακιά της Κρήτης. Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, του οποίου είναι διδάκτωρ. Σήμερα εργάζεται ως χειρουργός στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Το 1994 κυκλοφόρησε το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο ΛΥΤΡΩΣΗ και το 1995 το δεύτερο βιβλίο του με τίτλο ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ. Ένα χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ το μυθιστόρημα ΕΚΕΙΝΗ Η ΣΤΙΓΜΗ. Ακολούθησε, το Δεκέμβριο του 1998, το μυθιστόρημα ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΗ ΣΙΩΠΗ, το οποίο αγαπήθηκε αμέσως απ' το αναγνωστικό κοινό και τιμήθηκε με το Βραβείο Πεζογραφίας της Ελληνικής Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟ ΧΘΕΣ (Α΄ Βραβείο Μυθιστορήματος από τον Φιλολογικό Σύλλογο "Παρνασσός"), Η ΚΟΡΗ ΤΗΣ ΑΝΕΜΩΝΗΣ που σύντομα θα κυκλοφορήσει στα τούρκικα, ΜΕ ΤΗΝ ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ, ΜΑΚΡΙΝΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ (στην τελική πεντάδα για το βραβείο ΣΚΑΪ αναγνωστών) ΣΙΩΠΗΛΕΣ ΚΡΑΥΓΕΣ και ΣΑΝ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΑΣΕ ΜΙΑ ΜΕΡΑ.

«Το τσιγάρο το κάνει ο καπνός»

«Μέρες Αλεξάνδρειας», Δημήτρης Στεφανάκης, σελ. 652, εκδόσεις Πατάκη, 2007 / κείμενο που δημοσιεύεται στο περιοδικό "Εντευκτήριο" που κυκλοφορεί

Στην εποχή του «πούλα πούλα», δεν είναι σπάνιο όντως λογοτεχνήματα να μένουν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, έξω από τις –ούτως ή άλλως αμφιλεγόμενες- λίστες των ευπώλητων, επειδή ο συγγραφέας τους είναι ασκητής της τέχνης του και όχι «p.r.», ενώ ο εκδότης του εκτιμά ότι δεν ήρθε ακόμη η ώρα ακόμη να ποντάρει στο συγκεκριμένο «άλογο». Οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» είναι από εκείνα τα όντως λογοτεχνήματα που ευτυχώς βρήκαν το δρόμο προς τον αναγνώστη, έχοντας ξεπεράσει τις 11.000 πωλήσεις, παρά το χαμηλότονο του όλου πράγματος.

Το φινάλε του βιβλίου σφραγίζεται με το θάνατο του κεντρικού ήρωα, του καπνοβιομήχανου Κωστή Χάραμη, στη θέα των οπλισμένων φαντάρων με τα κόκκινα μπερεδάκια, στη θέα της εθνικοποίησης του εργοστασίου του από τους άνδρες του Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’50. Σκηνή που φέρνει στη μνήμη το ντοκιμαντέρ «Σαλβαδόρ Αλιέντε» του Χιλιανού Πατρίσιο Γκουσμάν, με τις εθνικοποιήσεις που επέβαλε ο δολοφονηθείς (ή ηρωικός αυτόχειρ) πρόεδρος της Χιλής, αλλά και το «Σπίτι των Πνευμάτων» της Ιζαμπέλ Αλιέντε με την αρπαγή της περιουσίας από το καθεστώς Πινοσέτ.

Σκληρές ανθρώπινες στιγμές από ακραίες πολιτικές επιλογές, οι εθνικοποιήσεις του Νάσερ βάζουν την τελεία και την παύλα στο καινούριο μυθιστόρημα του Δημήτρη Στεφανάκη, σημαίνοντας συνάμα το ιστορικό τέλος της κάποτε ακμάζουσας ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας.

Ο Δ.Σ. τόλμησε να συγγράψει ένα πραγματικό μυθιστόρημα, όχι μόνο κρίνοντας από τον όγκο αλλά προπάντων από το ύφος και τη δομή του λογοτεχνήματος, σε μια εποχή δύσκολη για το είδος. «Κάθε άνθρωπος της διασποράς έχει τη δική του ιστορία, την οποία είναι πάντα πρόθυμος να διηγηθεί, παραλείποντας ωστόσο συχνά ένα μικρό μυστικό» γράφει (σελ. 126) δίνοντας το στίγμα των χαρακτήρων του.

Τέσσερα είναι τα κομβικά πρόσωπα. Ο Αντώνης Χάραμης, ο «Πατριάρχης του ελληνικού τσιγάρου στην Αίγυπτο», ο οποίος στις 4 Αυγούστου 1914, ημέρα που η Αγγλία κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Γερμανίας, υπογράφει τη μεγάλη σύμβαση του προμηθευτή τσιγάρων του αγγλικού στρατού της Αιγύπτου. Όταν αυτός πεθαίνει, τη σκυτάλη παίρνει ο γιος του, ο Κωστής Χάραμης [«Είμαι ένας ικανός και νομιμόφρων άνθρωπος που έχει την ατυχία να περιστοιχίζεται από προβληματικούς συγγενείς –ένα αδελφό ναζί, έναν ξάδερφο κομμουνιστή, μια πρώην σύζυγο σιωνίστρια και μια μητέρα αρχαιοκάπηλο», όπως περιγράφει ο ίδιος τον εαυτό του]. Το μοιραίο πρόσωπο που ξεψυχά μαζί με το εργοστάσιο.

Συνεκτικά πρόσωπα των δύο γενεών, ο Ελιάς Χούρι και η Υβέτ Σαντόν. Ο πρώτος, επονομαζόμενος «Λιβανέζος», βρετανός κατάσκοπος και ικανός τυχοδιώκτης. Η δεύτερη, Γαλλοελβετίδα καλλονή για όλους τους άνδρες, με τον ερωτισμό να την χαρακτηρίζει σε όλη τη ζωή της, μυημένη κι αυτή στην βρετανική αντικατασκοπία. Ίσως γι’ αυτό υπήρξαν και οι δύο στενά συνδεδεμένοι με τους Χαράμηδες, αφού κάποιος θα ‘πρεπε να τους παρακολουθεί. Ο «Λιβανέζος» φίλος και συνεργάτης αμφοτέρων, η εταίρα ερωμένη του πατρός Αντώνη και της γυναίκας του υιού Κωστή. «Νομίζω πως κατά κάποιο τρόπο γνωριζόμαστε. Σας θυμάμαι από την κηδεία του πατέρα μου» της λέει ο Κωστής (σελ. 633) λίγο μετά την άνοδο του Νάσερ, με την τραγική ειρωνία να «δένει» τα πρόσωπα του μυθιστορήματος μεταξύ τους, περικλείοντας συνάμα το δράμα του ήρωα που αγνοεί –και θα αγνοεί για πάντα- δύο συγκλονιστικές πραγματικότητες: ότι η Υβέτ υπήρξε ερωμένη του πατέρα του και της γυναίκας του!

Γύρω από αυτά τα τέσσερα πρόσωπα κινούνται δεκάδες άλλα, το καθένα με το δικό του σημαίνοντα ρόλο και τη δική του ταυτότητα, το καθένα θέτει κι ένα ζήτημα προς προβληματισμό του αναγνώστη: εβραϊκό, ναζισζμός, ομοφυλοφιλία, κομμουνισμός, εκπατρισμός αρχαιοτήτων κ.ά.

«Σταυροδρόμι» στην εξέλιξη της υπόθεσης ο θάνατος του Αντώνη Χάραμη, που παθαίνει εγκεφαλικό όταν εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά του ο τρίτος γιος του, καρπός παράνομου προπολεμικού έρωτα.

Κομβικά για την εξέλιξη της ιστορίας τα «ξεκαθαρίσματα λογαριασμών» που κάνει ο συγγραφέας σε τρία σημεία του μυθιστορήματος. Με λεκτικές ριπές ο συγγραφέας λύνει ορισμένα από τα μυστήρια των προηγουμένων σελίδων – ετών, δίνοντας ταυτόχρονα ώθηση στην αφήγησή του [Π.χ. (σελ. 458-459) μέσα σε τρεις σειρές «καθαρίζει» πρόσωπα και καταστάσεις: «Ο Αντώνης κι ο Θανάσης πήραν από μια θέση στο χώμα, ο Γεωργάς ένα κρεβάτι στο νοσοκομείο και ο θείος Στρατής μια θέση στο τρελάδικο»].

Χαρακτηριστικό στοιχείο, επίσης, τα άγνωστα γαλλικά, μάλλον «συνδετικός κρίκος» του συγγραφέα με το πλούσιο μεταφραστικό του παρελθόν. Η απουσία μετάφρασης το καθιστά από τα πιο ζωντανά στοιχεία του βιβλίου, που καθιστούν την ανάγνωση μοναδική για κάθε αναγνώστη καθώς ο καθένας αντιλαμβάνεται… ό,τι μπορεί από τα συμφραζόμενα.

Οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα, με το ατομικό και συλλογικό πεπρωμένο όχι απλώς να διασταυρώνονται αλλά να αλληλοεξαρτώνται και να αλληλοεπηρεάζονται. Οι ήρωες συμμετέχουν στις ιστορικές εξελίξεις και τα ιστορικά γεγονότα επηρεάζουν τη ζωή τους.

Πολιτικό μυθιστόρημα δεν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε χωρίς ωστόσο να λείπουν οι πολιτικές κρίσεις του συγγραφέα για καταστάσεις και πρόσωπα της εποχής, κρίσεις οι οποίες εκφράζονται από τα χείλη των χαρακτήρων. Π.χ. Ο πατριάρχης της οικογένειας των καπνοβιομηχάνων Αντώνης Χάραμης τάσσεται εξαρχής και σε όλη τη διάρκεια με τους βενιζελικούς και κατά του βασιλιά. «Ο πόλεμος και το εμπόριο είναι τα δυο πόδια του πολιτισμού μας» (σελ. 13) είναι η φράση με την οποία ο Δ.Σ. ξεκινά: σκέψη, άποψη, «φιλοσοφία», θέση «από τ’ αποδυτήρια».

«Το τσιγάρο το κάνει ο καπνός» (σελ. 392) έλεγε πάντα ο Αντώνης Χάραμης. Και το βιβλίο ο συγγραφέας. Οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» το αποδεικνύουν. Ο Δ.Σ. στην καλύτερή του συγγραφική στιγμή μέχρι σήμερα.

FOTO: @ΓΙΑΝΝΗΣ Θ. ΚΕΣΣΟΠΟΥΛΟΣ / "Μονή Ουρσουλινών", Τήνος, 6-7-2004

Νέο "Εντευκτήριο"

Μ’ ένα νέο πεζό ποίημα του Ντίνου Χριστιανόπουλου για το κόστος της ομορφιάς (των άλλων) στη ζωή μας, εμπνευσμένο από ένα μπρούντζινο γλυπτό κεφάλι του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αλέξανδρου Σεβήρου, ανοίγει το τεύχος 82 του «Εντευκτηρίου» (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2008, 192 σελίδες, 10 ευρώ).
ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ Το τεύχος προδημοσιεύει ένα απόσπασμα από το τελευταίο, ανέκδοτο μυθιστόρημα «Μαμά, φοβάμαι» της Στέλλας Βογιατζόγλου, που πέθανε πρόσφατα, μόλις στα 58 της χρόνια. Ακόμη, ένα ζωοφιλικό διήγημα του Περικλή Σφυρίδη και πεζά των Δημήτρη Νόλλα, Ηλία Λ. Παπαμόσχου και Τζένης Οικονομίδη. Ο Άκης Δήμου δημοσιεύει έναν θεατρικό μονόλογο όπου αφηγείται την πραγματική ιστορία της δολοφονίας του εικαστικού καλλιτέχνη Danny Thomason από την εκδικητική ερωμένη του, που συντάραξε την καλλιτεχνική κοινότητα. Το εκτενές διήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Η κουβεντιασμένη» εκτυλίσσσεται στη Θεσσαλονίκη του 1948, όταν ένα τάγμα του Δημοκρατικού Στρατού έπληξε την πόλη με βολές πυροβολικού. Η Ολυμπία Γλυκιώτη μεταφράζει ένα νεανικό “νουάρ” πεζό του Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ, ποτισμένο από τζαζ μουσικές, κι ο Φοίβος Ι. Πιομπίνος παρουσιάζει το εντυπωσιακά επίκαιρο διήγημα του Εμίλ Ζολά «Ένα θύμα της διαφήμισης», για το τι μπορεί να πάθει κάποιος αν παίρνει τοις μετρητοίς όσα ισχυρίζονται οι διαφημίσεις αλλά και με αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο ενίοτε ασκείται (ήδη από την εποχή του Ζολά) η κριτική της λογοτεχνίας. Επίσης, δημοσιεύεται ένα διήγημα τού (πιθανότατα πρωτομεταφραζόμενου στα ελληνικά) Ολλανδού Φ. Μπ. Χοτζ που είχε μεταφράσει για το «Εντευκτήριο» η επίσης πρόσφατα και πρόωρα χαμένη Στέλλα Τιμωνίδου, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη, που όμως εργάστηκε πολλά χρόνια ως εκπαιδευτικός στη βόρεια Ευρώπη. Η Μαρία Λαϊνά δημοσιεύει έξι «Βήματα για τη νύχτα» (μικρά ποιήματα), ο Γιώργος Μαρκόπουλος υμνεί ένα «Νεκροταφείο αυτοκινήτων», ενώ νέα ποιήματά τους δημοσιεύουν ακόμη οι Χάρης Βλαβιανός, Γιάννης Γκούμας, Ιωσήφ Βεντούρας, Δημήτρης Λεοντζάκος, Δήμητρα Κατιώνη, Γιώτα Αργυροπούλου και ο Αλβανός μετανάστης Λουάν Τζούλις, που συστεγάζει τα ποιήματά του υπό τον εύγλωττο υπέρτιτλο «Δεν είμαι ξένος στα ποιήματά μου».
ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ Πολυσέλιδη είναι και στο τεύχος αυτό η ενότητα των βιβλιοκρισιών και παρουσιάσεων νέων εκδόσεων, όπου γράφουν οι: Βαγγέλης Βαγγέλης Χατζηβασιλείου (για το βιβλίο της Μαρίνας Καραγάτση, «Το Ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι»), Τιτίκα Δημητρούλια (Πέτρου Μάρκαρη, «Παλιά, πολύ παλιά»), Αθανασία Τσατσάκου (Τίτου Πατρίκιου, «Η νέα χάραξη»), Δημήτρης Δασκαλόπουλος (Γ. Θεοτοκά - Γ. Κ. Κατσίμπαλη, «Αλληλογραφία [1930-1966]»), Θανάσης Ε. Μαρκόπουλος (Μάριου Χάκκα, «Άπαντα»), Λίνα Πανταλέων (Γιάννη Μακριδάκη, «Ανάμισης ντενεκές»), Γιώργος Κορδομενίδης (Μιγιούκι Μιγιάμπε, «Πύρινη άμαξα»), Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου (Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, «Να λέω λόγια σκοτεινά»), Δημήτρης Κόκορης (Γρηγόρη Παπαδογιάννη, «Σνιφ!»), Σοφία Νικολαΐδου (Θόδωρου Παπαγγελή, «Πανωστάφυλα»), Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης (Norberto Fuentes, «Η αυτοβιογραφία του Φιντέλ Κάστρο»), Αγνή Κουβελά (Πάνου Τζώνου, «Μουσείο και Νεωτερικότητα»)· ακόμη, οι Βασίλης Τομανάς, Γιάννης Κεσσόπουλος και Κώστας Θεολόγου προτείνουν βιβλία των Theodor Roszak, Δημήτρη Στεφανάκη και Χρύσας Φάντη, η Ελένη Χοντολίδου σχολιάζει στα πεταχτά μια σειρά από λευκώματα, ενώ στη στήλη «Βιβλία στο κομοδίνο» ο Γιώργος Κορδομενίδης ρίχνει λοξές ματιές σε μεγάλο αριθμό πρόσφατων εκδόσεων.
«ΚΑΠΝΙΣΤΗΡΙΟ»: Η Ελένη Κοσμά και ο Στέργιος Μήτας γράφουν για τον επιστολογράφο Φλωμπέρ, με αφορμή την έκδοση στο εξωτερικό του πέμπτου και τελευταίου τόμου της Αλληλογραφίας του, που καλύπτει την εποχή κατά την οποία ο συγγραφέας έφερε βαρέως την επιτυχία του, απεκδυόταν τις λογοτεχνικές ετικέτες και εξαπατούσε (κατά περίπτωση) ερωμένες και βιογράφους. Θεωρώντας μάλιστα ότι η λογοτεχνική ιστορία γύρω του “στερεοποιείται”, αγωνιζόταν πεισματικά να κρατηθεί στο περιθώριο της δημοσιότητας. «Το να δίνεις στο κοινό λεπτομέρειες για τον εαυτό σου», έγραφε έξι μήνες προτού πεθάνει, «είναι ένας μπουρζουάδικος πειρασμός στον οποίο πάντοτε αντιστάθηκα.» «Δεν έχω βιογραφία», ήταν η σταθερή απάντησή του απέναντι στην ευγενή αδιακρισία του βιογράφου. Από την άλλη, η Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη αναφέρεται στα ημερολόγια του μοντερνιστή και νεοκλασικιστή συνθέτη Σεργκέι Προκόφιεφ (1891-1953), τα οποία στο σύνολό τους αποτελούν ένα ταξιδιωτικό φιλμ, ένα ευπαρουσίαστο χρονικό γεγονότων με δραματικές αντιπαραθέσεις και εξομολογητικό τόνο. Μικρό δείγμα μια εγγραφή του 1919: «Το πρώτο μου ρεσιτάλ: Ανησυχούσα λιγάκι σχετικά με τον Bach, αλλά το ξεπέρασα χωρίς δυσκολίες. Οι Contredanses του Beethoven πήγαν πολύ καλά και η Σονάτα του Schumann πήγε επίσης αρκετά καλά […]. Μετά το ρεσιτάλ υπήρχε πλήθος ανθρώπων στο πράσινο δωμάτιο. Με τραβούσαν από τα χέρια και τους ώμους με βία λόγω της έκστασής τους.»
ΑΠΟΥΣΙΟΛΟΓΙΟ Ο Μιλτιάδης Πολυβίου νεκρολογεί τον ποιητή και κριτικό Πάνο Θασίτη και ο Άκης Σακισλόγλου την πεζογράφο Στέλλα Βογιατζόγλου.
ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Την ενότητα της λογοτεχνίας σ’ αυτό το τεύχος του «Εντευκτηρίου» κοσμούν ζωγραφιές της Φωτεινής Χαμιδιελή, που γεννήθηκε και κατοικεί στη Βέροια, σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Rhode Island των ΗΠΑ, διδάσκει στη Μέση Εκπαίδευση και έχει στο ενεργητικό της 12 ατομικές εκθέσεις και συμμετοχή σε πάνω από 75 ομαδικές. Για το έργο της Χαμιδιελή γράφει η Δήμητρα Μήττα.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ Στην Camera Obscura, το ένθετο του «Εντευκτηρίου» για τη δημιουργική φωτογραφία, που επιμελείται ο Άρις Γεωργίου και παράγεται με τη χορηγική υποστήριξη της THINK BEAUTY, παρουσιάζεται το πορτφόλιο του Άκη Παπαδόπουλου «Τα ιδρωμένα αλώνια». Γράφει ο Ηρακλής Παπαϊωάννου σχολιάζοντας τη συγκεκριμένη εργασία, που καταγράφει παραδοσιακούς αγώνες πάλης στη μακεδονική ενδοχώρα: [Πρόκειται για μια] σειρά ασπρόμαυρων έντεχνων ντοκουμέντων, όπου ξεδιπλώνεται όλη η τελετουργία: το κάλεσμα του κοινού από τους παλαιστές πριν από τον αγώνα, η πανηγυρική ατμόσφαιρα, το γυάλισμα των σωμάτων, η ένταση της μονομαχίας, το σμίξιμο ιδρώτα, χώματος και λαδιού πάνω στη γυμνή, μυώδη σάρκα. Στην ζωντανή αυτή αφήγηση παρεμβάλλονται, σαν απαραίτητα σημεία στίξης, τα πορτραίτα των παλαιστών που ποζάρουν στον φακό με αιχμηρό βλέμμα λίγο πριν από τον αγώνα. Οι εκφραστικές φωτογραφίες του Παπαδόπουλου ζωντανεύουν ψήγματα από τη δράση και τον χώρο στον οποίο αυτή συμβαίνει. Εδώ δεν υπάρχουν περιθώρια λαθραίας καταγραφής. Ο φωτογράφος πρέπει να μυηθεί στο τυπικό και αναπόφευκτα να γίνει αποδεκτός από την κοινότητα. […] Η φωτογραφία τέτοιων δρώμενων τελικά, πέρα από λαογραφικές επισημάνσεις, ανοίγει σήμερα ένα παράθυρο σε ένα κομμάτι του εαυτού μας επιμελώς κρυμμένο, όπου ―πέρα από το λούστρο και τις ουσιαστικές ή επιφανειακές κατακτήσεις του σύγχρονου πολιτισμού― αντηχεί ακόμη ο ζωτικός χτύπος του αρχέγονου κόσμου». Τέλος, από το τεύχος αυτό στην ύλη του «Εντευκτηρίου» προστίθεται μια νέα ενότητα, υπό τον προβοκατόρικο επίτιτλο «Φωτογραφίες που ίσως δεν εγκρίνει ο κ. Άρις Γεωργίου». Η αρχή γίνεται με τη σειρά «Το τέλος της ζωής όπως την ήξερα», του Γαβρήλου Κοντομανίκη.
Τα τέσσερα τεύχη ενός χρόνου κοστίζουν τουλάχιστον 40 ευρώ. Ως συνδρομητές, τα έχετε κάθε τρεις μήνες στο σπίτι σας μόνο με 30 ευρώ ετησίως. Γραφτείτε σήμερα συνδρομητές, στέλντοντάς το μήνυμά σας στο entefktirio@translatio.gr Επίσης, μπορείτε να έχετε σημαντικές εκπτώσεις στα βιβλία και τα cd των Εκδόσεων Εντευκτηρίου.

"Οι αετοί πεθαίνουν ελεύθεροι"

Στις 18 Νοεμβρίου, ημέρα Τρίτη, στον Ιανό της Θεσσαλονίκης παρουσιάζω το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Πολυράκη. Ο κ. Ψυχογιός και ο συγγραφέας των 400.000 και πλέον πωλήσεων μου κάνουν την τιμή. Ετοιμάζουμε όχι μια βιβλιοπαρουσίαση αλλά μια "βιβλιοπαράσταση". Με όμορφες εκπλήξεις. Θα σας περιμένω.

ΚΑΝΕ ΚΛΙΚ: http://www.psichogios.gr/book.asp?cid=22635

Το Μάιο του 1941, μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς, ο ίλαρχος Άρης Παπαδάκης και η Έρρικα Ρόζενμπεργκ ακολουθούν την ελληνική βασιλική οικογένεια και τον πρωθυπουργό στην Αίγυπτο και κατόπιν στη Νότια Αφρική. Οι άνεμοι του πολέμου, όμως, χωρίζουν το ζευγάρι, φέρνοντας την Έρρικα στην Αγγλία, μπλεγμένη σε μια απίστευτη όσο κι επικίνδυνη ιστορία κατασκοπείας, και τον Άρη στην περήφανη πατρίδα του, την Κρήτη, όπου αυτός και οι σύντροφοί του έρχονται αντιμέτωποι με έναν αδίστακτο Γερμανό επιστήμονα. Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν η ισοπεδωτική βία και ο όλεθρος του πολέμου, η φρίκη των στρατοπέδων συγκεντρώσεως και η διεστραμμένη μισαλλοδοξία των ναζί, οι δυο νέοι θα χάσουν ο ένας τα ίχνη του άλλου, θα δουν τις μοίρες τους να διασταυρώνονται με τις μοίρες άλλων ανθρώπων, και θα αγωνιστούν με πάθος για τη ζωή και τις αξίες της. Στις περιπέτειές τους θα τους συνοδεύει πάντοτε άσβηστη η ελπίδα ότι το τέλος του πολέμου θα σημάνει και την αρχή μιας καινούργιας κοινής ζωής. Ένα μυθιστόρημα όπου ζωντανεύει ένας ανελέητος κόσμος από κατασκόπους, πλεκτάνες και αδίστακτους βασανιστές, μα και ένας μεγάλος έρωτας. Ένας έρωτας που αντέχει στις θύελλες και που περιβάλλεται από ένα φωτοστέφανο πίστης σε ό,τι σημαίνει η λέξη άνθρωπος.

Καρό!

Ένα πολύ καλό ελληνικό νεανικό συγκρότημα με το όνομα "Καρό", άκουσα τις προάλλες στον πύργο της Παιδαγωγικής Σχολής, στο ΑΠΘ.
Κατερινιώτες τα παιδιά, σε εκδήλωση για τη συγγραφέα Έλενα Αρτζανίδου στις "Πέμπτες στον Πύργο", έπαιξαν δική τους μουσική και στίχους.
Όταν τελείωσαν, η Θεσσαλονίκη ομόρφυνε επικίνδυνα με κείνο το γλυκό φως που φέρνει το σούρουπο.
28Μαϊ2008

FOTO: @Γ. ΚΕΣΣΟΠΟΥΛΟΣ / "Καρό", 22-5-2008

"Πρόμις" στην 5η ΔΕΒΘ

Την Κυριακή το απόγευμα, η φίλη Έλενα Αρτζανίδου (διακρίνεται αριστερά στη φωτογραφία) παρουσίασε το βιβλίο της "Πρόμις" των εκδόσεων Ψυχογιός με ένα μουσικοκινητικό δρώμενο στην Παιδική Γωνιά της 5ης ΔΕΒΘ.
Είναι ένα πολύ καλό βιβλίο που περνά το μήνυμα στα παιδιά του σεβασμού της διαφορετικότητας, της αγάπης προς τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Η Έλενα είναι δασκάλα στο επάγγελμα, χαμηλών τόνων, και γράφει με μεγάλο μεράκι και αγάπη, ψάχνεται γι' αυτό που κάνει. Μαθαίνω ότι η "Πρόμις" έχει ήδη μεταφραστεί στα αγγλικά από τον Ψυχογιό προκειμένου να εκδοθεί από ξένο εκδοτικό οίκο. Εύχομαι επιτυχία. Της αξίζει.
4Ιουν2008

"Μέρες Αλεξάνδρειας" στην 5η ΔΕΒΘ

Όπως έγραφα και πριν από λίγες μέρες, είχα τη μεγάλη χαρά να παρουσιάσω το βιβλίο του Δημήτρη Στεφανάκη "Μέρες Αλεξάνδρειας" των εκδόσεων Πατάκη. Ευχαριστώ και τους πολλούς φίλους μου ήρθαν ν' ακούσουν σε μια δύσκολη ώρα (2.30 Σάββατο μεσημέρι) -μεταξύ αυτών οι συγγραφείς Ισίδωρος Ζουργός, Θανάσης Χειμωνάς, Λέων Ναρ και Κωνσταντίνος Γουσίδης.
Ήταν μια πολύ όμορφη εκδήλωση, ο Δημήτρης έβγαλε τον εαυτό του εκείνο που εγώ γνωρίζω από τις συζητήσεις μας. Είναι ένας εργάτης της γραφής, αγαπάει τη δουλειά του, διαβάζει.
Και μας χάρισε το καλύτερο βιβλίο του, μια επαφή με τη γοητεία της Διασποράς, με τον πραγματικό κοσμοπολιτισμό και την ανεπιτήδευτη πολυπολιτισμικότητα.
Περισσότερα για το βιβλίο, τις επόμενες μέρες.
4Ιουν2008

Δουλειές με φούντες!

Αντιγράφω από το οπισθόφυλλο του βιβλίου "Δουλειές με φούντες" της συναγωνίστριας στο Γραφείο Τύπου της Νομαρχίας, της Λίνας Μυλωνάκη (υπόσχομαι να επανέλθω με τις προσωπικές μου εντυπώσεις):

Πώς αποτυπώνει τις διαδοχικές μεταμορφώσεις της ελληνικής κοινωνίας, της οικονομικής και πολιτιστικής ζωής, και ειδικότερα την εικόνα, την ιστορική πορεία της επιχειρηματικότητας και των επιχειρηματιών ο ελληνικός κινηματογράφος στις δύο μεταπολεμικές δεκαετίες; Σ’ αυτό το εξαιρετικά ενδιαφέρον ερώτημα η Αγγελική Μυλωνάκη καταθέτει τη δική της απάντηση και συνθέτει μια κινηματογραφική εκδοχή της ιστορίας του «επιχειρείν» στη μεταπολεμική Ελλάδα. Το βιβλίο φέρνει στο φως το επιχειρηματικό δαιμόνιο του Έλληνα, καθώς αυτό εναλλάσσεται και εξελίσσεται στα πρόσωπα αγαπημένων ηθοποιών του ελληνικού κινηματογράφου, που αντικατοπτρίζουν τον κόσμο των επιχειρήσεων. Εργολάβοι, κτηματομεσίτες, ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, εργοστασιάρχες, εφοπλιστές, πλανόδιοι έμποροι, πλασιέ και μικρομαγαζάτορες παρελαύνουν στις σελίδες του βιβλίου και ζωντανεύουν αναγνωρίσιμους τύπους και χαρακτήρες επιχειρηματιών, αποκαλύπτοντας τα στερεότυπα, τις εικόνες και τις μεταλλαγές της επιχειρηματικότητας στη μεταπολεμική Ελλάδα.
Με όχημα την «αφρόκρεμα» των ελληνικών ταινιών και τον εύστοχο τίτλο «Δουλειές με φούντες», η συγγραφέας επιχειρεί ένα ταξίδι στο χρόνο και ανασύρει στην επιφάνεια ένα κινηματογραφικό μωσαϊκό από αναγνωρίσιμους χαρακτήρες και αξέχαστους τύπους επιχειρηματιών (από τον Λογοθετίδη, τον Αυλωνίτη και τον Μακρή, μέχρι τον Βουτσά, τον Χατζηχρήστο και τον Παπαγιαννόπουλο), καθώς και μια σειρά από δυναμικές γυναικείες παρουσίες Βασιλειάδου, Βουγιουκλάκη, Καρέζη, Βλαχοπούλου), που διεκδικούν τη θέση τους στο επιχειρηματικό γίγνεσθαι της εποχής. Κλασικές σκηνές και ατάκες δημιουργούν μια ανεξάντλητη «πινακοθήκη» ηρώων και καταστάσεων, που καταγράφουν με το δικό τους, μοναδικό τρόπο τις διαδρομές της επιχειρηματικής δραστηριότητας στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Πρόσκληση για Αλεξάνδρεια μέσα από ένα βιβλίο

Η πρόσκληση για να παρουσιάσεις ένα βιβλίο δεν είναι για μένα δουλειά, αλλά μια πολύ τιμητική πρόκληση. Κι επειδή μου συμβαίνει αρκετά συχνά, ποτέ δεν αποδέχομαι μια τέτοια πρόταση αν δεν εκτιμώ ή τον συγγραφέα ή τη δουλειά του, ενώ πάντα διαβάζω τουλάχιστον το βιβλίο που πρόκειται να παρουσιάσω. Φέτος, οι εκδόσεις Πατάκη μου πρότειναν και παρουσιάσω το βιβλίο ενός φίλου στην 5η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Φυσικά δέχθηκα όχι μόνο γιατί εκτιμώ τον Δημήτρη Στεφανάκη (από τις κατά καιρούς συζητήσεις μας αλλά και από τα βιβλία του και τις μεταφράσεις του φαίνεται ότι ο άνθρωπος είναι αξιόλογος...) αλλά και γιατί έχει γράψει ίσως το καλύτερο βιβλίο στη μέχρι τώρα πορεία του (που έχει πολύ μέλλον ακόμη), το μυθιστόρημα "Μέρες Αλεξάνδρειας".

Έτσι, το ερχόμενο Σάββατο 31 Μαΐου 2008, στις 2.30 το μεσημέρι (δηλαδή πριν το φαΐ και τους καφέδες στην ανοιξιάτικη κοσμοπλημμυρισμένη Θεσσαλονίκη), θα μαζευτούμε φίλοι και γνωστοί, άγνωστοι και περαστικοί, στο περίπτερο 15 της HELEXPO και στην αίθουσα Μ. Καραγάτσης, για να πάρουμε μια γεύση από τις "Μέρες Αλεξάνδρειας" και να γνωρίσουμε τον Δημήτρη Στεφανάκη. Σας περιμένω. Θα περάσουμε καλά!

FOTO: @Γ. ΚΕΣΣΟΠΟΥΛΟΣ / "Βιβλιοπαρουσίαση", Πήλιο, 30-4-2007

Η ΔΕΒΘ, η Αθήνα το μεγάλο ζητούμενο

Ακούγονται και φέτος οι φωνές για τη μεταφορά της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα. Ακούγονται εδώ και χρόνια για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, πιο πολλά ακουγόταν για το Φεστιβάλ Τραγουδιού. Ακόμη και για την κατάργηση του υπουργείου Μακεδονίας - Θράκης. Και η Θεσσαλονίκη έδινε τη "μάχη" πάντοτε να διατηρήσει τα κεκτημένα. Όμως όπως έχει αποδείξει η ιστορία, κεκτημένα δεν υπάρχουν στην Ιστορία. Αντίθετα, ισχύει πάντα ότι τα αγαθά κόποις κτώνται. Κι αυτό σίγουρα οφείλει να το συνειδητοποιήσουν ορισμένοι παράγοντες (και όχι μόνο) στη Θεσσαλονίκη που αντιμετωπίζουν την έκθεση Βιβλίου και το φεστιβάλ της παραλίας υπό το ίδιο πρίσμα. Κάποτε θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα η Θεσσαλονίκη απέκτησε έναν όντως θεσμό με διεθνή χαρακτήρα, ένας γεγονός εφάμιλλο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου με τις αναλογίες που ο χρόνος ζωής και το μέσον (το είδος της τέχνης) δικαιολογούν.

"Αν και πάλι, και παρά τη μεγάλη διαφημιστική εκστρατεία που τρέχει παράλληλα, οι Θεσσαλονικείς τη σνομπάρουν, η Κατρίνα Βελισσάρη θα πρέπει να σκεφτεί σοβαρά την περίπτωση της μεταφοράς της έκθεσης στην Αθήνα", έγραφε λοιπόν ο συνάδελφος Κώστας Κατσουλάρης [http://kostaskatsoularis.blogspot.com] χθες στη στήλη "Βιβλιοφαγίες" του Ελεύθερου Τύπου της Κυριακής. Είναι κάτι που το ακούμε από την πρώτη διοργάνωση με την υπογραφή της κ. Βελισσάρη. Μια επικρεμάμμενη απειλή στο κεφάλι των ιθαγενών που τους έχρισαν σε μια νύχτα πόλη του βιβλίου (εκτός από πόλη του σινεμά).

Στην αρχή ήταν οι εκδότες που διαμαρτύρονταν, μη έχοντας συνειδητοποιήσει το μέγεθος του εγχειρήματος, τον "σεμιναριακό" χαρακτήρα της διοργάνωσης σε σχέση με την ανάπτυξη των εκδοτικών εταιρειών τους. Στη συνέχεια η όχι ικανοποιητική συμμετοχή του κόσμου αλλά και προβλήματα συνεννόησης με αιρετούν διεκπεραιωτές και διορισμένους διαχειριστές. Ωστόσο, το ΕΚΕΒΙ δεν είναι άμοιρο για τα όποια προβλήματα, χωρίς να ξεχνάμε ότι μια τόσο μεγάλη προσπάθεια έχει και τις αστοχίες της: Κακή επιλογή χώρων, πενιχρή διαφημιστική προβολή κλπ. Αλλά έτσι δεν βρίσκουμε το δρόμο για τον παράδεισο;

Πιστεύω ότι η σχέση των Θεσσαλονικέων με την Έκθεση χτίζεται σιγά σιγά. Πάνω από αυτό έχω την άποψη ότι δεν είναι αυτό το ζητούμενο σε τούτη τη διοργάνωση και σε σχέση με το βιβλίο. Μόνο προσχηματικά μπορεί να τίθεται προκειμένου να αποσπάσει το θεσμό η Αθήνα (όσοι το υποστηρίζουν ας αναρωτηθούν αν μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καλή για τη χώρα, για τους εκτός Αττικής Οδού κατοίκους). Το μεγάλο ζητούμενο για το βιβλίο είναι αν αυτή η Έκθεση ανταποκρίνεται στον βασικό στόχο που εξαρχής είχε θέσει και τελεί σε άμεση συνάφεια με τον επαγγελματικό της χαρακτήρα: Διακινούνται και σε ποιο βαθμό δικαιώματα μεταξύ Ελλήνων και ξένων εκδοτών; Συμβάλλει έστω στη συναναστροφή των Ελλήνων με ξένους συναδέλφους τους; Ανταποκρίνεται στο ρόλο της ως μεγάλη περιφερειακή Έκθεση; Εν τέλει υπάρχει λόγος να υπάρχει;

Γι' αυτό, λοιπόν, εδώ στη Θεσσαλονίκη περισσότερο από τους επισκέπτες της Έκθεσης θα περιμένουμε τις ανακοινώσεις για τα αποτελέσματα των επαφών μεταξύ Ελλήνων και ξένων εκδοτών. Από τους ίδιους τ0υς εκδότες ή από το ΕΚΕΒΙ που προσέφερε το εργαλείο στους επαγγελματίες για να κάνουν πολλά βήματα μπροστά. Φέτος που είναι η 5η διοργάνωση. Η σημαδιακή. Αυτή που δείχνει αν το πάμε για γάμο ή το διαλύουμε. Εκεί θα το συζητήσουμε. Όχι το αν θα φύγει ή αν θα μείνει η Έκθεση στη Θεσσαλονίκη, αλλά το πως θα οριοθετηθούν οι νέοι στόχοι ώστε η ΔΕΒΘ να είναι χρήσιμη για τον βιβλιοεκδοτικό χώρο.

Στο κάτω κάτω, αν θέλαμε να στήσουμε ένα κλειστό πανηγύρι για το βιβλίο, θα το κάναμε στο Καπάνι. Βιβλίο με παντσέτες, με λαϊκά και ούζο, τα τσούζω, καπαλί τσαρσί... Σαλονικιώτικες καταστάσεις, όχι ευρωπαϊκές και μπούρδες.

26Μαϊ2008

FOTO: @ Γ. ΚΕΣΣΟΠΟΥΛΟΣ / "Καπαλί τσαρσί", Κωνσταντινούπολη, 11-7-2005.

Λογοτεχνία, το άγγιγμα των λέξεων

Κάποιος –ίσως- είπε κάποτε ότι «λογοτεχνία είναι το άγγιγμα των λέξεων». Ίσως γι’ αυτό ενώ βλέποντας τη φωτογραφία του συγγραφέα στο αυτί νοιώθω ότι ούτε ένα καφέ δεν θα άντεχε να πιει μαζί μου, ενώ αδυνατώ να κοιτάξουμε με συμπάθεια τις παιδικές μας ηλικίες, το βιβλίο του με τραβάει. Όπως έπαθα με τη Μαρία Μήτσορα και το «Με λένε Λέξη» (εκδ. Πατάκη, 2006). Που διάβασα τις λέξεις της και ακόμη προσπαθώ να ερμηνεύσω την αντίφαση… «Η διαδρομή μας είναι ανεπανάληπτη, ποτέ δεν θα γυρίσουμε πίσω, χείμαρροι του χρόνου μας κόβουν το δρόμο, πάτοι πηγαδιών τινάζονται στον αέρα και στροβιλίζονται κατά πάνω μας, έτοιμοι να μας καταπιούν. Οι παλιές γέφυρες έχουν τόσο φθαρεί απ’ τα βήματα άλλων ταξιδιωτών, που κρέμονται, απελπιστικά φαγωμένες και λεπτές, πάνω από την άβυσσο. Μόνο σε μια ουράνια αντανάκλαση θα ξαναδούμε αυτά που ξεχάσαμε για να ενηλικιωθούμε…». Ακόμη προσπαθώ να ερμηνεύσω την αντίφαση. Ίσως να ‘ναι που κλείνω τα 38 και δεν γνωρίζω πόσο «απελπιστικά φαγωμένες και λεπτές» είναι οι γέφυρες των μπροστινών, οι γέφυρες που ως «άλλος ταξιδιώτης» τώρα εγώ διαβαίνω.

9Απρ2008